Τσιμπούρι του σκύλου

Αναγνώριση

• Έχει οκτώ πόδια στη νύμφη και στον ενήλικο· οι μικροσκοπικές προνύμφες έχουν έξι.
• Το νηστικό ενήλικο έχει μήκος 2,3–3,2 mm, είναι επίμηκες και ομοιόμορφα κοκκινωπό καφέ, χωρίς λευκά ή ασημί σχέδια.
• Τα στοματικά μόρια ξεκινούν από μια εξαγωνική βάση, που φαίνεται με φακό και είναι χαρακτηριστική του γένους Rhipicephalus.
• Στο πίσω άκρο του σώματος έχει μικρές ορθογώνιες εγκοπές, τα λεγόμενα φεστόνια.
• Το αρσενικό έχει σκληρή ασπίδα σε όλη την πλάτη, ενώ το θηλυκό μόνο στο μπροστινό μέρος, γι' αυτό φουσκώνει πολύ όταν τραφεί.
• Μέσα στο σπίτι συχνά σκαρφαλώνει ψηλά: θα το δείτε σε τοίχους, κουρτίνες, έπιπλα και πίσω από κορνίζες.

Με τι μπερδεύεται

Κύκλος ζωής

Το καφέ τσιμπούρι έχει τρεις ξενιστές: η προνύμφη, η νύμφη και ο ενήλικος τρέφονται από μία φορά, συνήθως σε σκύλο, και μετά πέφτουν για να αλλάξουν στάδιο. Το θηλυκό τρέφεται περίπου μία εβδομάδα, πέφτει από τον σκύλο και σε λίγες μέρες αρχίζει να γεννά για 15–18 ημέρες, κατά μέσο όρο περίπου 4.000 αυγά και μερικές φορές πάνω από 7.000. Τα αυγά εκκολάπτονται σε 6–23 ημέρες. Οι προνύμφες τρέφονται 5–15 ημέρες και γίνονται νύμφες, που μετά από νέο γεύμα γίνονται ενήλικοι. Ο κύκλος από αυγό σε αυγό μπορεί να κλείσει σε λίγο περισσότερο από δύο μήνες, ενώ κάθε στάδιο αντέχει 3–5 μήνες χωρίς τροφή.

Σημάδια ότι υπάρχει πρόβλημα

Εποχικότητα στη Θεσσαλονίκη

Δραστηριότητα:ελάχιστηχαμηλήμέτριααιχμή · με πράσινο περίγραμμα ο τρέχων μήνας

Έξω το καφέ τσιμπούρι δραστηριοποιείται από την άνοιξη και κορυφώνεται το καλοκαίρι, όταν στη Μεσόγειο εμφανίζονται και τα περισσότερα κρούσματα κηλιδώδους πυρετού. Σε θερμαινόμενα σπίτια και κλειστά κυνοτροφεία μπορεί να συνεχίσει να αναπαράγεται και τον χειμώνα.

Οι συνθήκες στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική

Το καφέ τσιμπούρι βρίσκεται σε όλο τον κόσμο, αλλά ο μεσογειακός κηλιδώδης πυρετός που μεταδίδει είναι ενδημικός στη λεκάνη της Μεσογείου. Οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού το κάνουν πιο δραστήριο και πιο πρόθυμο να τσιμπήσει άνθρωπο. Στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική πολλοί σκύλοι ζουν σε αυλές, ταράτσες, βεράντες και αποθήκες, συχνά με ρωγμές σε τοίχους και πλακάκια όπου τα θηλυκά γεννούν. Οι μονοκατοικίες στα προάστια και τα εξοχικά, με σκύλους που κυκλοφορούν ελεύθερα ή φιλοξενούνται για μέρες, προσφέρουν κατάλληλες συνθήκες. Τα κυνοτροφεία, οι χώροι φύλαξης και τα κουρεία ζώων μπορούν να μεταφέρουν τσιμπούρια από σκύλο σε σκύλο. Ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι στην Ελλάδα έχουν δηλωθεί λίγα κρούσματα νοσημάτων από τσιμπούρια, κυρίως ρικετσιώσεις.

Πρόληψη: τι κάνετε μόνοι σας

• Συζητήστε με τον κτηνίατρο την κατάλληλη αντιπαρασιτική προστασία για τον σκύλο σας και τηρήστε τη σταθερά, ειδικά από την άνοιξη ως το φθινόπωρο.
• Ελέγχετε τακτικά τον σκύλο στο κεφάλι, στα αυτιά, στην πλάτη, ανάμεσα στα δάχτυλα και στις μασχάλες, και πάντα μετά από κυνοτροφείο, κουρείο ή πάρκο.
• Αφαιρείτε τα τσιμπούρια με λεπτό τσιμπιδάκι, πιάνοντας κοντά στο δέρμα και τραβώντας σταθερά προς τα πάνω, χωρίς στρίψιμο, χωρίς λάδια και χωρίς φωτιά.
• Σφραγίστε ρωγμές σε τοίχους, πλακάκια και σοβατεπί στους χώρους όπου μένει ο σκύλος.
• Πλένετε το κρεβατάκι του σκύλου σε ζεστό νερό και στεγνώνετε σε υψηλή θερμοκρασία· στα υφασμάτινα έπιπλα βοηθά ο ατμός.
• Κρατήστε κομμένο το γκαζόν και τα αγριόχορτα στην αυλή.
• Ελέγξτε όλα τα κατοικίδια του σπιτιού, όχι μόνο αυτό στο οποίο βρήκατε τσιμπούρι.

Πότε χρειάζεται επαγγελματίας

Αν βρίσκετε τσιμπούρια σε τοίχους, κουρτίνες ή έπιπλα, ή αν ο σκύλος ξαναγεμίζει τσιμπούρια παρά την αγωγή του κτηνιάτρου, η μόλυνση έχει περάσει στον χώρο. Τότε τα θηλυκά γεννούν σε ρωγμές και η αφαίρεση από το ζώο δεν αρκεί. Σε κυνοτροφεία, χώρους φύλαξης και σπίτια όπου τσιμπήθηκαν άνθρωποι, χρειάζεται επιθεώρηση και στοχευμένη επέμβαση, συχνά σε περισσότερες από μία επισκέψεις.

Πώς δουλεύουμε

Ξεκινάμε με επιθεώρηση όλων των χώρων όπου μένει ή περνά ο σκύλος, μέσα και έξω, για να βρεθούν οι ρωγμές και οι κρυψώνες όπου κρύβονται και γεννούν τα τσιμπούρια, συχνά ψηλά στους τοίχους. Η επέμβαση συντονίζεται με τη φροντίδα του σκύλου από τον κτηνίατρο, γιατί χωρίς αυτήν ο κύκλος συνεχίζεται. Γίνεται στοχευμένος ψεκασμός σε ρωγμές, σοβατεπί, σπιτάκια και σημεία ξεκούρασης, όχι γενικός ψεκασμός. Επειδή αυγά και κρυμμένες νύμφες δεν επηρεάζονται όλα με τη μία, προγραμματίζονται επανέλεγχοι και, όπου χρειάζεται, δεύτερη επέμβαση.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

• Brown Dog Tick, Rhipicephalus sanguineus Latreille – UF/IFAS EDIS IN378
• Know Your Vector: Brown Dog Ticks – Penn State Extension
• Τσιμπούρια (κρότωνες) – Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ)
• Mediterranean Spotted Fever: Current Knowledge and Recent Advances – Tropical Medicine and Infectious Disease (2021)