Σφήκες & μύγες

Χάρτινη σφήκα

Polistes dominula

Λέγεται και: ευρωπαϊκή χάρτινη σφήκα, σφήκα με φωλιά-ομπρέλα, σφήκα των μπαλκονιών

Η χάρτινη σφήκα είναι λεπτή, κιτρινόμαυρη σφήκα που χτίζει μικρές γκρίζες φωλιές σαν ανάποδη ομπρέλα σε κουτιά ρολών, τέντες, μαρκίζες και κάγκελα. Είναι λιγότερο επιθετική από τη γερμανική σφήκα και τσιμπά κυρίως όταν κάποιος αγγίξει τη φωλιά, κάτι που συμβαίνει συχνά κατά λάθος. Οι φωλιές αντιμετωπίζονται πιο εύκολα στο ξεκίνημα της άνοιξης· μεγάλες ή κρυμμένες φωλιές θέλουν επαγγελματική αντιμετώπιση.

Επικινδυνότητα: χαμηλή
Χαρτόσφηκα με κίτρινες και μαύρες ρίγες πάνω σε πράσινο φρούτο
Φωτογραφία: Alvesgaspar, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
ΜέγεθοςΠερίπου 15–20 mm
ΧρώμαΜαύρη με έντονα κίτρινα σημάδια και κεραίες με πορτοκαλί άκρη
Εποχή δραστηριότηταςΤην ημέρα, από την άνοιξη έως το φθινόπωρο, με αιχμή το καλοκαίρι
ΧώροιΚουτιά ρολών, τέντες, μαρκίζες, κάγκελα, φωτιστικά εξωτερικού χώρου, κλιματιστικά, ψησταριές και κενά τοίχων
ΥγείαΤο τσίμπημα πονά και σε όσους είναι ευαίσθητοι μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αλλεργική αντίδραση· πολλά τσιμπήματα χρειάζονται ιατρική εκτίμηση (Penn State, CDC).
ΖημιέςΔεν προκαλεί ζημιές σε υλικά.
Πόσο γρήγορα εξαπλώνεταιΚάθε φωλιά ξεκινά από μία βασίλισσα την άνοιξη και φτάνει συνήθως από 15 έως 200 σφήκες ως το τέλος του καλοκαιριού.
ΟμάδαΣφήκες & μύγες
Τι να κάνετε τώρα
  1. Μην πειράζετε μόνοι σας καμία φωλιά, όσο μικρή κι αν είναι· μην τη χτυπάτε με σκούπα ή νερό, κρατήστε παιδιά και κατοικίδια μακριά και ζητήστε έλεγχο.
  2. Αν έχετε αλλεργία στα τσιμπήματα σφήκας, μείνετε μακριά από τη φωλιά και έχετε μαζί σας τα φάρμακα που σας έχει δώσει ο γιατρός.
  3. Από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο ελέγχετε κάθε μία με δύο εβδομάδες κουτιά ρολών, τέντες, μαρκίζες και φωτιστικά· στο ξεκίνημα η φωλιά έχει μόνο τη βασίλισσα και λίγα κελιά.
Αν βλέπετε σημάδια κάθε μέρα, ζητήστε αυτοψία: το πρόβλημα συνήθως δεν φεύγει μόνο του.

Αναγνώριση

  • Λεπτό σώμα με πολύ στενή μέση στο σημείο όπου ο θώρακας ενώνεται με την κοιλιά.
  • Μαύρη με κίτρινες ζώνες και κηλίδες, γι' αυτό συχνά μπερδεύεται με τη γερμανική σφήκα.
  • Κεραίες με πορτοκαλί άκρη, ενώ η γερμανική σφήκα έχει εντελώς μαύρες κεραίες.
  • Στο πέταγμα κρέμονται τα μακριά πίσω πόδια της, ενώ η γερμανική σφήκα τα κρατά μαζεμένα.
  • Φωλιά από γκρίζο χαρτί σαν ανάποδη ομπρέλα, κρεμασμένη από κοντό κοτσάνι, με ανοιχτά εξάγωνα κελιά που φαίνονται από κάτω και χωρίς εξωτερικό περίβλημα.
  • Δεν μαζεύεται σε φαγητά και αναψυκτικά όπως η γερμανική σφήκα· τρέφει τις προνύμφες με κάμπιες και άλλα έντομα.
Δεν είστε σίγουροι ότι είναι αυτό; Ανεβάστε μια φωτογραφία και θα σας πούμε ενδεικτικά τι είναι. Αναγνώριση από φωτογραφία →

Με τι μπερδεύεται

Κύκλος ζωής

Η γονιμοποιημένη βασίλισσα βγαίνει από το χειμερινό καταφύγιο την άνοιξη και χτίζει μόνη της μια μικρή φωλιά με λίγα κελιά, κρεμασμένη από κοντό κοτσάνι. Γεννά ένα αυγό σε κάθε κελί και ταΐζει τις προνύμφες με μασημένες κάμπιες και άλλα έντομα. Σε καλές συνθήκες, από αυγό σε ενήλικο περνούν περίπου 40 ημέρες. Οι πρώτες εργάτριες αναλαμβάνουν το χτίσιμο, την τροφή και την άμυνα, και η βασίλισσα συνεχίζει να γεννά. Στο τέλος του καλοκαιριού γεννιούνται νέες βασίλισσες και αρσενικά· οι νέες βασίλισσες ζευγαρώνουν και αναζητούν καταφύγιο, ενώ η υπόλοιπη αποικία πεθαίνει με το κρύο.

Σημάδια ότι υπάρχει πρόβλημα

Σημειώστε όσα βλέπετε:

Σημειώστε όσα ισχύουν για να δείτε τι σημαίνουν.

Εποχικότητα στη Θεσσαλονίκη

Δραστηριότητα:ελάχιστηχαμηλήμέτριααιχμή · με πράσινο περίγραμμα ο τρέχων μήνας

Οι γονιμοποιημένες βασίλισσες ξεχειμωνιάζουν σε κουφάλες, πίσω από επενδύσεις, σε κουτιά ρολών και σοφίτες και βγαίνουν τις πρώτες ζεστές μέρες της άνοιξης. Στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική οι φωλιές μεγαλώνουν από τον Μάιο και κορυφώνονται τον Ιούλιο και τον Αύγουστο· με τα πρώτα κρύα η αποικία διαλύεται.

Δείτε την πρόγνωση για τις επόμενες ημέρες, ανά περιοχή. Πρόγνωση εντόμων Θεσσαλονίκης & Χαλκιδικής →

Οι συνθήκες στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική

Η χάρτινη σφήκα είναι ιθαγενές ευρωπαϊκό είδος, προσαρμοσμένο στο ζεστό και ξηρό καλοκαίρι της Μεσογείου. Στη Θεσσαλονίκη οι πολυκατοικίες προσφέρουν πολλά προφυλαγμένα σημεία για φωλιά: κουτιά ρολών, τέντες, μαρκίζες, κάγκελα, κλιματιστικά και φωτιστικά. Τα μπαλκόνια με φυτά, οι κήποι και τα πάρκα δίνουν κάμπιες και άλλα έντομα για τροφή, ενώ η ζέστη επιταχύνει την ανάπτυξη της αποικίας. Στη Χαλκιδική τα εξοχικά που μένουν κλειστά τον χειμώνα και την άνοιξη είναι ιδανικά: η βασίλισσα χτίζει ανενόχλητη σε ρολά και τέντες, και οι ιδιοκτήτες βρίσκουν μεγάλη φωλιά όταν ανοίγουν το σπίτι το καλοκαίρι. Η προτίμησή της για κλειστά κενά κάνει πολλές φωλιές αόρατες, ώσπου κάποιος να τις αγγίξει.

Πρόληψη: τι κάνετε μόνοι σας

  • Μην πειράζετε μόνοι σας καμία φωλιά, όσο μικρή κι αν είναι· μην τη χτυπάτε με σκούπα ή νερό, κρατήστε παιδιά και κατοικίδια μακριά και ζητήστε έλεγχο.
  • Αν έχετε αλλεργία στα τσιμπήματα σφήκας, μείνετε μακριά από τη φωλιά και έχετε μαζί σας τα φάρμακα που σας έχει δώσει ο γιατρός.
  • Από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο ελέγχετε κάθε μία με δύο εβδομάδες κουτιά ρολών, τέντες, μαρκίζες και φωτιστικά· στο ξεκίνημα η φωλιά έχει μόνο τη βασίλισσα και λίγα κελιά.
  • Σφραγίζετε ρωγμές σε τοίχους, μαρκίζες και γύρω από κουφώματα, και βάζετε σίτα σε οπές εξαερισμού.
  • Σκεπάζετε ή κλείνετε ψησταριές, ομπρέλες και εξοπλισμό που μένει έξω για μεγάλα διαστήματα.
  • Πριν κλείσετε το εξοχικό για τον χειμώνα, σφραγίζετε τα κενά στα κουτιά των ρολών και τις οπές των τοίχων.
  • Βάζετε σίτες σε παράθυρα σοφιτών και αποθηκών, ώστε να μην μπαίνουν βασίλισσες για να ξεχειμωνιάσουν.

Πότε χρειάζεται επαγγελματίας

Επαγγελματίας χρειάζεται όταν η φωλιά έχει πολλές σφήκες, βρίσκεται ψηλά, μέσα σε κουτί ρολού, σε τοίχο ή σε άλλο κλειστό σημείο, ή κοντά σε πόρτες, παιδικά δωμάτια και χώρους πελατών. Το ίδιο ισχύει όταν στο σπίτι υπάρχει άτομο με αλλεργία ή όταν οι φωλιές εμφανίζονται κάθε χρόνο στο ίδιο κτίριο. Αν πρόκειται για σμήνος μελισσών, οι μέλισσες είναι επικονιαστές και πρέπει να καλέσετε μελισσοκόμο.

Πώς δουλεύουμε

Ο τεχνικός εντοπίζει πρώτα το είδος και όλες τις φωλιές του χώρου, όχι μόνο αυτή που φαίνεται, ελέγχοντας κουτιά ρολών, μαρκίζες, κενά τοίχων και εξοπλισμό εξωτερικού χώρου. Οι εκτεθειμένες φωλιές αντιμετωπίζονται με προστατευτικό εξοπλισμό, συνήθως νωρίς το πρωί ή το βράδυ, όταν οι σφήκες βρίσκονται στη φωλιά και είναι λιγότερο δραστήριες. Για φωλιές μέσα σε κενά γίνεται στοχευμένη εφαρμογή στην είσοδο, χωρίς να κλείνεται το άνοιγμα πριν σβήσει η αποικία. Μετά την απομάκρυνση δίνονται οδηγίες για το σφράγισμα των σημείων ώστε να μη χτιστεί νέα φωλιά, και γίνεται επανέλεγχος.

Χρειάζεστε βοήθεια;

Ο γεωπόνος μας βλέπει τον χώρο, εντοπίζει την εστία και σας λέει τι χρειάζεται.

  • Δωρεάν αυτοψία στη Θεσσαλονίκη
  • Κατοικία από 30€ · επιχείρηση από 40€
  • Σε επείγον στη Θεσσαλονίκη ερχόμαστε σε λιγότερο από 5 ώρες
  • Υπεύθυνος γεωπόνος, άδεια ΥπΑΑΤ #8191
📞 697 973 8767Απεντόμωση στη Θεσσαλονίκη →

Ζητήστε δωρεάν αυτοψία

Τα στοιχεία χρησιμοποιούνται μόνο για να σας απαντήσουμε. · Πολιτική Απορρήτου

Συχνές ερωτήσεις

Τσιμπάει η χάρτινη σφήκα;

Ναι, αλλά είναι πολύ λιγότερο επιθετική από τη γερμανική σφήκα και συνήθως τσιμπά μόνο όταν κάποιος αγγίξει ή ταρακουνήσει τη φωλιά. Επειδή όμως χτίζει σε ρολά, κάγκελα και τέντες, το άγγιγμα γίνεται συχνά κατά λάθος. Το κεντρί της δεν μένει στο δέρμα, οπότε μπορεί να τσιμπήσει περισσότερες από μία φορές.

Τι κάνω αν με τσιμπήσει σφήκα;

Πλύνετε το σημείο με νερό και σαπούνι, βάλτε πάγο για το πρήξιμο και μην ξύνετε. Αν εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο στο πρόσωπο ή στον λαιμό, ζάλη ή εξάνθημα σε όλο το σώμα, καλέστε το ΕΚΑΒ (166) ή το 112. Όσοι έχουν γνωστή αλλεργία ή δεχτούν πολλά τσιμπήματα πρέπει να ζητήσουν ιατρική βοήθεια.

Η φωλιά θα ξαναχρησιμοποιηθεί του χρόνου;

Όχι. Η αποικία ζει μόνο μία σεζόν και τον χειμώνα επιβιώνουν μόνο οι νέες βασίλισσες, που την άνοιξη χτίζουν καινούργια φωλιά. Ένα σημείο που προσφέρει καλή προστασία, όπως ένα κουτί ρολού, μπορεί όμως να ξαναπροτιμηθεί αν δεν σφραγιστεί.

Πώς ξεχωρίζω τη σφήκα από τη μέλισσα;

Η μέλισσα είναι χνουδωτή, σε καφετιούς τόνους με θαμπές ζώνες, ενώ η χάρτινη σφήκα είναι γυαλιστερή, μαύρη με έντονο κίτρινο και πολύ λεπτή μέση. Η σφήκα δεν έχει τρίχωμα και στο πέταγμα κρέμονται τα πόδια της. Οι μέλισσες είναι επικονιαστές· αν δείτε σμήνος μελισσών, καλέστε μελισσοκόμο.

Μπορώ να αφαιρέσω μόνος μου μια μικρή φωλιά;

Όχι. Ακόμη και μια φωλιά λίγων κελιών μπορεί να έχει τη βασίλισσα και εργάτριες που τσιμπούν, και το χτύπημα ή το νερό τις εξαγριώνει. Μην την πειράξετε, κρατήστε παιδιά και κατοικίδια μακριά και ζητήστε έλεγχο· νωρίς τον Απρίλιο ή τον Μάιο η αντιμετώπιση είναι πιο απλή.

Επιστημονικός έλεγχος: Αθανάσιος Φωτίου, γεωπόνος, άδεια ΥπΑΑΤ #8191. .

Πηγές