Γρύλος

Αναγνώριση

• Σώμα πεπλατυσμένο από πάνω, με μακριές λεπτές κεραίες, συχνά μακρύτερες από το σώμα.
• Δυνατά, φουσκωμένα πίσω πόδια για άλμα, με αγκάθια στην κνήμη.
• Δύο απολήξεις (κέρκοι) στην άκρη της κοιλιάς και, στα θηλυκά, ένας μακρύς λεπτός ωοθέτης σαν βελόνα ανάμεσά τους.
• Γρύλος του σπιτιού: αχυροκίτρινος έως ανοιχτός καφέ, περίπου 19 mm, με τρεις σκούρες εγκάρσιες ζώνες στο κεφάλι.
• Γρύλοι του αγρού: μαύροι ή σκούροι καφέ και πιο εύσωμοι· ο διπλόστικτος γρύλος έχει δύο κιτρινωπές κηλίδες στη βάση των φτερών.
• Τα φτερά διπλώνουν επίπεδα στη ράχη και μόνο τα αρσενικά τερετίζουν, τρίβοντας το ένα μπροστινό φτερό πάνω στο άλλο.
• Οι νεαροί μοιάζουν με τους ενήλικους, αλλά είναι μικρότεροι και χωρίς φτερά.

Με τι μπερδεύεται

Κύκλος ζωής

Ο γρύλος έχει ατελή μεταμόρφωση: αυγό, νύμφη και ενήλικο. Τα θηλυκά βάζουν με τον ωοθέτη τα αυγά τους μέσα σε υγρό χώμα ή μαλακό ξύλο, εκατοντάδες συνολικά. Από τα αυγά βγαίνουν νύμφες που μοιάζουν με μικρούς ενήλικους χωρίς φτερά και περνούν από 8 έως 10 εκδύσεις πριν ενηλικιωθούν. Ο χρόνος διαφέρει από είδος σε είδος: ο γρύλος των λιβαδιών ξεχειμωνιάζει ως μεγάλη νύμφη μέσα στη στοά του και ενηλικιώνεται την άνοιξη, ενώ σε άλλα είδη ξεχειμωνιάζουν τα αυγά στο χώμα. Οι γρύλοι του αγρού συνήθως δεν εγκαθίστανται ούτε πολλαπλασιάζονται μέσα στο σπίτι. Ο γρύλος του σπιτιού, αντίθετα, μπορεί να εγκατασταθεί σε ζεστούς εσωτερικούς χώρους.

Σημάδια ότι υπάρχει πρόβλημα

Εποχικότητα στη Θεσσαλονίκη

Δραστηριότητα:ελάχιστηχαμηλήμέτριααιχμή · με πράσινο περίγραμμα ο τρέχων μήνας

Στη Θεσσαλονίκη τα τερετίσματα ακούγονται από την άνοιξη και κορυφώνονται το καλοκαίρι. Στο τέλος του καλοκαιριού και το φθινόπωρο οι γρύλοι του αγρού μαζεύονται γύρω από φώτα και, όταν οι νύχτες δροσίζουν, μπαίνουν από ανοίγματα σε ισόγεια, υπόγεια και αποθήκες· όσοι μπουν τυχαία συνήθως δεν επιβιώνουν τον χειμώνα.

Οι συνθήκες στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική

Η Θεσσαλονίκη και η Χαλκιδική έχουν ζεστά καλοκαίρια και ήπια φθινόπωρα, με χωράφια, γκαζόν, παρτέρια και ακάλυπτους όπου ζουν γρύλοι του αγρού. Στην Ελλάδα ζει ο διπλόστικτος γρύλος, είδος όλης της Μεσογείου, με ενήλικους από τον Ιούλιο ως το φθινόπωρο. Στη Μακεδονία έχει καταγραφεί σε αρκετές περιοχές και ο γρύλος των λιβαδιών, που ζει σε στοές που σκάβει ο ίδιος στο χώμα και έχει ενήλικους κυρίως από τον Μάιο ως τον Ιούλιο. Τα φωτισμένα μπαλκόνια, οι βιτρίνες και οι λάμπες στις εισόδους τούς τραβούν τα καλοκαιρινά βράδια, και τα ισόγεια και τα υπόγεια με χαραμάδες κάτω από τις πόρτες τούς ανοίγουν δρόμο προς τα μέσα. Στα εξοχικά με κήπο, η υγρασία από το πότισμα και τα φώτα της αυλής κρατούν πολλούς γρύλους κοντά στο σπίτι.

Πρόληψη: τι κάνετε μόνοι σας

• Σφραγίστε χαραμάδες σε θεμέλια, κατωκάσια, γύρω από σωλήνες και εξαεριστήρες και βάλτε βουρτσάκι ή λάστιχο στο κάτω μέρος των θυρών.
• Ελέγξτε ότι πόρτες και παράθυρα κλείνουν καλά και έχουν ακέραιες σίτες.
• Αντικαταστήστε τις έντονες λευκές λάμπες στις εισόδους με κίτρινες ή θερμές και σβήνετε τα περιττά φώτα τη νύχτα.
• Κουρεύετε το γκαζόν και καθαρίζετε αγριόχορτα και πυκνή βλάστηση δίπλα στους τοίχους.
• Απομακρύνετε σωρούς από τούβλα, πέτρες, σάπια ξύλα και καυσόξυλα από τα θεμέλια και κρατάτε τους κάδους μακριά από τον τοίχο.
• Στεγνώστε υγρά υπόγεια και αποθήκες με ανεμιστήρα ή αφυγραντήρα και μειώστε τα χαρτόκουτα και την ακαταστασία.
• Φυλάτε τα ρούχα και τα υφάσματα εκτός εποχής καθαρά, σε κλειστά κουτιά ή σακούλες.
• Μαζέψτε με σκούπα τους γρύλους που μπαίνουν, νεκρούς ή ζωντανούς, και βγάλτε τους έξω.

Συχνά λάθη που κάνουν το πρόβλημα χειρότερο

• Ψεκάζετε την αυλή ή το γκαζόν. Οι πανεπιστημιακοί οδηγοί δεν το συνιστούν για τους γρύλους, γιατί η λύση βρίσκεται στο σφράγισμα και στον φωτισμό.
• Αφήνετε δυνατά λευκά φώτα αναμμένα όλη νύχτα στην είσοδο. Τα φώτα τραβούν γρύλους από μακριά.
• Αφήνετε νεκρούς γρύλους στο υπόγειο. Εκεί γίνονται τροφή για άλλους οργανισμούς και μυρίζουν όταν μαζευτούν πολλοί.
• Φυλάτε λερωμένα ρούχα και υφάσματα σε υγρές αποθήκες. Είναι ό,τι πιο ελκυστικό για τον γρύλο του σπιτιού.
• Ψάχνετε τον γρύλο μόνο από τον ήχο. Ο ήχος όμως αντηχεί και σταματά όταν πλησιάζετε, γι' αυτό είναι καλύτερα να σβήσετε τα φώτα, να περιμένετε και να ψάξετε με φακό σε σκοτεινές γωνίες.

Μύθοι και αλήθειες

Πότε χρειάζεται επαγγελματίας

Επαγγελματική βοήθεια χρειάζεται όταν ο γρύλος του σπιτιού έχει εγκατασταθεί σε υπόγειο, λεβητοστάσιο ή αποθήκη και βλέπετε νεαρούς γρύλους, όταν υπάρχει ζημιά σε υφάσματα ή χαρτιά, ή όταν σε επιχείρηση, ξενοδοχείο ή ενοικιαζόμενο το τερέτισμα ενοχλεί πελάτες κάθε βράδυ. Ο επαγγελματίας βρίσκει τα σημεία εισόδου και τις εστίες που δεν φαίνονται.

Επιχειρήσεις, καταλύματα και πολυκατοικίες

Σε εστιατόρια, καφέ και φούρνους, ένας γρύλος που τερετίζει πίσω από ψυγεία ή στην αποθήκη δείχνει ανοίγματα και ακαταστασία, και ο γρύλος του σπιτιού μπορεί να ροκανίσει χαρτί και χαρτόκουτα. Ο Κανονισμός (ΕΚ) 852/2004 ζητά από τις επιχειρήσεις τροφίμων να έχουν διαδικασίες ελέγχου των επιβλαβών οργανισμών. Στην πράξη, για τους γρύλους βοηθούν το σφράγισμα και η τάξη στην αποθήκη. Στα ξενοδοχεία, στα ενοικιαζόμενα δωμάτια και στα Airbnb της Χαλκιδικής, ένας γρύλος στο δωμάτιο μπορεί να κρατήσει ξύπνιους τους επισκέπτες όλη νύχτα. Στις πολυκατοικίες, τα υπόγεια και τα λεβητοστάσια είναι τα πρώτα σημεία ελέγχου.

Πώς δουλεύουμε

Ξεκινάμε με αυτοψία της περιμέτρου, των υπογείων και των αποθηκών, για να ξεχωρίσουμε αν πρόκειται για γρύλους του αγρού που μπαίνουν από έξω ή για γρύλο του σπιτιού που ζει μέσα. Δίνουμε συγκεκριμένη λίστα για σφράγισμα, φωτισμό και καθάρισμα της περιμέτρου, γιατί αυτά λύνουν το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος. Μέσα τοποθετούμε κόλλες παρακολούθησης κατά μήκος των τοίχων για να εντοπίσουμε τις εστίες. Όπου υπάρχει πληθυσμός μέσα στο κτίριο, γίνεται στοχευμένη επέμβαση σε ρωγμές και κενά όπου κρύβονται, όχι γενικός ψεκασμός ούτε ψεκασμός της αυλής, και ακολουθεί επανέλεγχος.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

• Crickets – WSU Pestsense, Washington State University
• Crickets (ENT-129-08) – Utah State University Extension, Utah Pests Fact Sheet
• Alexiou S. (2017) New distribution records of Orthoptera of Greece, Journal of Orthoptera Research 26(1): 53–61
• Gryllus bimaculatus – European locusts and their ecology (W. Wagner)
• Gryllus campestris – European locusts and their ecology (W. Wagner)