Πιτυοκάμπη (κάμπια του πεύκου): κίνδυνοι, φωλιές, τι κάνετε

Τι να κάνετε τώρα

Ελέγχετε τα πεύκα της αυλής από το φθινόπωρο ως τον χειμώνα, από απόσταση, για να εντοπίσετε νωρίς τις νέες φωλιές.
Μη βάζετε κούνιες, τραπεζάκια ή παιδικές γωνιές κάτω από πεύκα με φωλιές και μην αφήνετε τα παιδιά να παίζουν εκεί από τον χειμώνα ως την άνοιξη.
Στις βόλτες σε πευκόφυτες περιοχές κρατάτε τον σκύλο με λουρί και τον απομακρύνετε από κάμπιες στο έδαφος.

Αν βλέπετε σημάδια κάθε μέρα, ζητήστε αυτοψία: το πρόβλημα συνήθως δεν φεύγει μόνο του.

Αναγνώριση

Λευκές, μεταξωτές φωλιές σαν βαμβάκι ή σακούλα στις άκρες των κλαδιών των πεύκων, από μέγεθος γροθιάς έως μπάλας ποδοσφαίρου, συχνά περισσότερες από μία στο ίδιο δέντρο.
Κάμπιες περίπου 3–4 cm στο τελευταίο στάδιο, με σκούρο σώμα, πορτοκαλοκαφέ κηλίδες στην πλάτη και πυκνές ανοιχτόχρωμες τρίχες στα πλάγια.
Κινούνται η μία πίσω από την άλλη σε μακριά σειρά, σαν τρενάκι, πάνω στο έδαφος· γι' αυτό σε άλλες γλώσσες λέγεται «κάμπια της πομπής».
Γύρω από τη φωλιά οι βελόνες είναι φαγωμένες, αραιές ή ξερές και καφετιές.
Κάτω από το δέντρο μαζεύονται μικρά σκούρα περιττώματα και μεταξωτές κλωστές.
Ο ενήλικος είναι μια γκριζωπή νυχτοπεταλούδα που ζει περίπου μία ημέρα και δεν βλάπτει ανθρώπους και ζώα.

Δεν είστε σίγουροι ότι είναι αυτό; Ανεβάστε μια φωτογραφία και θα σας πούμε ενδεικτικά τι είναι. Αναγνώριση από φωτογραφία →

Με τι μπερδεύεται

ΧιλιόποδαΤα σιδεροσκούληκα είναι γυαλιστερά, σκληρά και χωρίς τρίχες, δεν σχηματίζουν σειρά το ένα πίσω από το άλλο και κουλουριάζονται όταν τα αγγίξετε, ενώ οι πιτυοκάμπες είναι τριχωτές και κινούνται σε σειρά.ΣκολόπενδραΗ σκολόπενδρα κυκλοφορεί μόνη της, είναι γρήγορη, πεπλατυσμένη, κιτρινωπή με σκούρες ρίγες, χωρίς τρίχες, και έχει ένα ζευγάρι σχετικά κοντά, κίτρινα πόδια σε κάθε τμήμα του σώματος, ενώ η πιτυοκάμπη είναι αργή, τριχωτή και σχεδόν πάντα σε ομάδα.

Κύκλος ζωής

Οι ενήλικες νυχτοπεταλούδες πετούν το καλοκαίρι, ζουν περίπου μία ημέρα και το θηλυκό γεννά τα αυγά του σε δέσμη γύρω από βελόνες πεύκου. Οι κάμπιες εκκολάπτονται προς το τέλος του καλοκαιριού ή το φθινόπωρο, τρέφονται με βελόνες και υφαίνουν μεταξωτές φωλιές, όπου περνούν τον χειμώνα και από όπου βγαίνουν τη νύχτα για να φάνε. Από τα τέλη του χειμώνα ως την άνοιξη κατεβαίνουν σε πομπή στο έδαφος, θάβονται στο χώμα και γίνονται νύμφες. Οι περισσότερες βγαίνουν ως ενήλικοι το ίδιο καλοκαίρι, όμως ένα μέρος των νυμφών μπορεί να μείνει στο χώμα ένα ή δύο χρόνια ακόμη, οπότε ο κύκλος μπορεί να κρατήσει έως τρία χρόνια.

Σημάδια ότι υπάρχει πρόβλημα

Σημειώστε όσα βλέπετε:

Λευκές μεταξωτές φωλιές στα πεύκα της αυλής, του σχολείου, του πάρκου ή του δρόμου. Κλαδιά με φαγωμένες, αραιές ή καφετιές βελόνες γύρω από τις φωλιές. Κάμπιες σε σειρά σε πεζοδρόμια, αυλές, παιδικές χαρές και χωμάτινα σημεία κάτω από πεύκα. Κνησμός, κοκκινίλα, εξάνθημα ή ερεθισμός στα μάτια σε όσους πέρασαν χρόνο κάτω από προσβεβλημένα πεύκα. Σκύλος που ενοχλείται ξαφνικά στο στόμα ή στη γλώσσα μετά από βόλτα κάτω από πεύκα. Μεταξωτές κλωστές και σκούρα περιττώματα στο έδαφος κάτω από το δέντρο.

Σημειώστε όσα ισχύουν για να δείτε τι σημαίνουν.

Εποχικότητα στη Θεσσαλονίκη

ΙανΦεβΜαρΑπρΜάιΙουνΙουλΑύγΣεπΟκτΝοέΔεκ

Δραστηριότητα:ελάχιστηχαμηλήμέτριααιχμή · με πράσινο περίγραμμα ο τρέχων μήνας

Στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική οι κάμπιες εμφανίζονται στα πεύκα από το φθινόπωρο και οι φωλιές φαίνονται καθαρά τον χειμώνα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για παιδιά και σκύλους είναι από τα τέλη του χειμώνα ως την άνοιξη, όταν οι κάμπιες κατεβαίνουν σε σειρά στο έδαφος για να θαφτούν στο χώμα· ο ακριβής χρόνος αλλάζει με το υψόμετρο και τον καιρό της χρονιάς.

Οι συνθήκες στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική

Η πιτυοκάμπη ζει όπου υπάρχουν πεύκα, και η Θεσσαλονίκη και η Χαλκιδική έχουν πολλά: το περιαστικό δάσος και τους λόφους με αναδασώσεις, πάρκα, σχολικές αυλές, παραλιακούς οικισμούς και μεγάλα πευκοδάση στις χερσονήσους. Τα πεύκα σε ακάλυπτους πολυκατοικιών, σε μονοκατοικίες και σε ξενοδοχεία φέρνουν τις φωλιές ακριβώς δίπλα σε εισόδους, βεράντες και πισίνες. Το είδος είναι ιθαγενές στη Νότια Ευρώπη και στην Ελλάδα έχει καταγραφεί τόσο στην ηπειρωτική χώρα όσο και στα νησιά. Γενετικές μελέτες δείχνουν ότι στη χώρα κυριαρχεί μια συγγενική γενετική γραμμή της πιτυοκάμπης· για τον ιδιοκτήτη η αναγνώριση και οι προφυλάξεις δεν αλλάζουν.

Πρόληψη: τι κάνετε μόνοι σας

Ελέγχετε τα πεύκα της αυλής από το φθινόπωρο ως τον χειμώνα, από απόσταση, για να εντοπίσετε νωρίς τις νέες φωλιές.
Μη βάζετε κούνιες, τραπεζάκια ή παιδικές γωνιές κάτω από πεύκα με φωλιές και μην αφήνετε τα παιδιά να παίζουν εκεί από τον χειμώνα ως την άνοιξη.
Στις βόλτες σε πευκόφυτες περιοχές κρατάτε τον σκύλο με λουρί και τον απομακρύνετε από κάμπιες στο έδαφος.
Μην απλώνετε ρούχα και μην αφήνετε μαξιλάρια εξωτερικού χώρου κάτω από πεύκα με φωλιές την περίοδο των καμπιών.
Μην κόβετε, μη χτυπάτε και μην καίτε μόνοι σας φωλιές· αναθέστε την αφαίρεση σε εκπαιδευμένο συνεργείο με προστατευτικό εξοπλισμό.
Σε νέες φυτεύσεις κοντά σε σχολεία, παιδικές χαρές και αυλές, προτιμήστε δέντρα που δεν είναι ξενιστές της πιτυοκάμπης.
Ενημερώστε τη διαχείριση της πολυκατοικίας ή τον δήμο όταν δείτε φωλιές σε κοινόχρηστα ή δημόσια πεύκα.

Συχνά λάθη που κάνουν το πρόβλημα χειρότερο

Χτυπάτε ή κόβετε τη φωλιά με σκούπα ή κοντάρι χωρίς προστασία. Έτσι οι τρίχες πέφτουν σε πρόσωπο, μάτια και ρούχα.
Σκουπίζετε ή ρίχνετε νερό με λάστιχο σε μια πομπή στο πεζοδρόμιο. Οι κάμπιες σκορπίζουν σε αυλή και παρτέρια και η επαφή γίνεται πιο πιθανή.
Αφήνετε τον σκύλο να μυρίσει κάμπιες από περιέργεια. Η γλώσσα και το στόμα του είναι τα σημεία που παθαίνουν τις περισσότερες βλάβες.
Περιμένετε την άνοιξη για να ασχοληθείτε, αντί να ελέγξετε τα πεύκα από το φθινόπωρο. Τότε οι κάμπιες είναι ήδη μεγάλες και κατεβαίνουν.
Πετάτε κομμένες φωλιές και κλαδιά σε ανοιχτό κάδο. Εκεί μπορεί να τα αγγίξουν παιδιά, ζώα ή εργαζόμενοι καθαριότητας.

Μύθοι και αλήθειες

Μύθος: Αφού δεν την άγγιξα, δεν κινδυνεύω.

Αλήθεια: Οι τρίχες είναι μικροσκοπικές και η ουσία τους μπορεί να επηρεάσει και τα μάτια και το αναπνευστικό, όχι μόνο το δέρμα. Γι' αυτό οι αρμόδιοι φορείς συμβουλεύουν να μην πλησιάζετε κάμπιες και φωλιές, όχι απλώς να μην τις αγγίζετε.

Μύθος: Οι πεταλούδες της πιτυοκάμπης είναι το ίδιο επικίνδυνες με τις κάμπιες.

Αλήθεια: Οι ενήλικες νυχτοπεταλούδες ζουν περίπου μία ημέρα και δεν βλάπτουν ανθρώπους και ζώα. Ο κίνδυνος προέρχεται από τις τρίχες της κάμπιας, γι' αυτό η προσοχή χρειάζεται από το φθινόπωρο ως την άνοιξη.

Μύθος: Αν κάψω τη φωλιά, λύθηκε το πρόβλημα.

Αλήθεια: Η φωτιά κάτω από πεύκα είναι επικίνδυνη, και όποιος πλησιάζει τη φωλιά για να την κάψει έρχεται σε επαφή με τις τρίχες. Επιπλέον, μια φωλιά λιγότερη δεν σταματά τα θηλυκά που θα γεννήσουν ξανά το καλοκαίρι.

Μύθος: Μόλις οι κάμπιες κατέβουν από το δέντρο, ο κίνδυνος πέρασε για φέτος.

Αλήθεια: Όχι. Οι άδειες φωλιές που μένουν στα κλαδιά κρατούν τρίχες, που αν μείνουν στεγνές μπορεί να ερεθίζουν για αρκετά χρόνια, και ο αέρας ή ένα άγγιγμα τις ρίχνει εύκολα στο έδαφος κάτω από τα πεύκα. Γι' αυτό μην αγγίζετε ούτε άδειες φωλιές και κρατάτε παιδιά και σκύλους μακριά από αυτές και από το χώμα από κάτω.

Πότε χρειάζεται επαγγελματίας

Χρειάζεται επαγγελματίας όταν υπάρχουν φωλιές σε πεύκα κοντά σε εισόδους, παιδικές χαρές, αυλές σχολείων, πισίνες ή χώρους όπου κυκλοφορούν σκύλοι, όταν οι φωλιές είναι ψηλά και η πρόσβαση θέλει σκάλα ή καλαθοφόρο, και όταν εμφανίζονται ξανά κάθε χρόνο. Η αφαίρεση χωρίς προστασία εκθέτει δέρμα και μάτια στις τρίχες, γι' αυτό δεν είναι δουλειά για τον ιδιοκτήτη.

Επιχειρήσεις, καταλύματα και πολυκατοικίες

Για καφετέριες, εστιατόρια και ξενοδοχεία με αυλή, όπως και για ενοικιαζόμενα δωμάτια και Airbnb στη Χαλκιδική, ένα πεύκο με φωλιές πάνω από τραπέζια, πισίνα ή παιδική γωνιά είναι κίνδυνος για τους πελάτες και πηγή παραπόνων, ιδίως για οικογένειες με παιδιά και σκύλους. Ο Κανονισμός (ΕΚ) 852/2004 ζητά από τις επιχειρήσεις τροφίμων να έχουν διαδικασίες ελέγχου των επιβλαβών οργανισμών. Καλό είναι να ελέγχονται και τα πεύκα του υπαίθριου χώρου, γιατί ένας προσεγμένος χώρος δείχνει ότι η φροντίδα δεν σταματά στην κουζίνα. Στις πολυκατοικίες με πεύκα στον ακάλυπτο, η απόφαση αφορά όλους τους ιδιοκτήτες, γι' αυτό ο έλεγχος καλό είναι να μπαίνει στο πρόγραμμα της διαχείρισης κάθε φθινόπωρο.

Πώς δουλεύουμε

Ξεκινάμε με αυτοψία στα πεύκα του χώρου και στα γειτονικά, μετράμε τις φωλιές και σημειώνουμε πόσο κοντά βρίσκονται σε σημεία όπου κυκλοφορούν παιδιά, ζώα ή πελάτες. Ανάλογα με την εποχή, το συνεργείο, με ολόσωμη στολή, γάντια και προστασία ματιών, αφαιρεί τις φωλιές μηχανικά και τις απομακρύνει σε κλειστές σακούλες. Όπου ταιριάζει, γίνεται στοχευμένος ψεκασμός στην κόμη το φθινόπωρο, όσο οι κάμπιες είναι μικρές, και τοποθετούνται παγίδες κορμού για τις πομπές ή παγίδες φερομόνης για την παρακολούθηση των ενήλικων. Επειδή νέα θηλυκά έρχονται από γειτονικά πεύκα, ο έλεγχος επαναλαμβάνεται κάθε φθινόπωρο.

Χρειάζεστε βοήθεια;

Ο γεωπόνος μας βλέπει τον χώρο, εντοπίζει την εστία και σας λέει τι χρειάζεται.

Δωρεάν αυτοψία στη Θεσσαλονίκη
Κατοικία από 30€ · επιχείρηση από 40€
Σε επείγον στη Θεσσαλονίκη ερχόμαστε σε λιγότερο από 5 ώρες
Υπεύθυνος γεωπόνος, άδεια ΥπΑΑΤ #8191. Γραπτή εγγύηση 2 μηνών: αν το πρόβλημα επανεμφανιστεί, επαναλαμβάνουμε την εφαρμογή χωρίς νέα χρέωση, εφόσον τηρήθηκαν οι οδηγίες πρόληψης.

📞 697 973 8767 Απεντόμωση στη Θεσσαλονίκη →

Συχνές ερωτήσεις

Τι κάνω αν ένα παιδί ακούμπησε πιτυοκάμπη;

Απομακρύνετε το παιδί από το σημείο, μην το αφήσετε να τρίψει το δέρμα ή τα μάτια του και βγάλτε προσεκτικά τα ρούχα που ήρθαν σε επαφή. Ξεπλύνετε το δέρμα με άφθονο νερό χωρίς τρίψιμο· αν οι τρίχες έπεσαν στα μάτια, ξεπλύνετέ τα αμέσως με άφθονο καθαρό νερό για αρκετά λεπτά και πηγαίνετε σε γιατρό. Για ήπιο ερεθισμό του δέρματος ζητήστε συμβουλή από φαρμακοποιό ή γιατρό. Αν εμφανιστεί πρήξιμο στο πρόσωπο, δυσκολία στην αναπνοή ή εξάνθημα σε όλο το σώμα, καλέστε το ΕΚΑΒ (166) ή το 112.

Τι κάνω αν ο σκύλος μου έπιασε ή μύρισε κάμπια;

Πηγαίνετε στον κτηνίατρο χωρίς καθυστέρηση, ακόμη και αν στην αρχή δεν φαίνεται σοβαρό. Ως τότε μην τρίβετε το ζώο· αν μπορείτε, φορώντας γάντια, ξεπλύνετε το τρίχωμα με άφθονο νερό. Στους σκύλους οι βλάβες αφορούν κυρίως τη γλώσσα και το στόμα, και τα νεαρά ζώα κινδυνεύουν περισσότερο. Μη βάζετε γυμνά χέρια στο στόμα του ζώου, για να μην εκτεθείτε και εσείς στις τρίχες.

Υπάρχει πιτυοκάμπη στη Θεσσαλονίκη;

Ναι. Η πιτυοκάμπη ζει όπου υπάρχουν πεύκα και στην Ελλάδα έχει καταγραφεί σε ηπειρωτικές και νησιωτικές περιοχές. Στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική τη βρίσκουμε σε πευκοδάση, πάρκα, σχολικές αυλές και πεύκα πολυκατοικιών και μονοκατοικιών.

Πότε είναι η καλύτερη εποχή για την αφαίρεση των φωλιών;

Οι φωλιές φαίνονται καλύτερα από τα τέλη του φθινοπώρου ως τον χειμώνα, πριν οι κάμπιες κατέβουν στο έδαφος. Τότε η αφαίρεση από εκπαιδευμένο συνεργείο περιορίζει τις πομπές της άνοιξης. Αν περιμένετε να δείτε την πομπή, οι κάμπιες έχουν ήδη απλωθεί στον χώρο.

Μπορώ να κόψω μόνος μου το κλαδί με τη φωλιά;

Δεν συνιστάται. Οι δασικοί φορείς συμβουλεύουν να μην αφαιρείτε μόνοι σας φωλιές και κάμπιες και να αναθέτετε τη δουλειά σε ανθρώπους με εκπαίδευση και προστατευτικό εξοπλισμό. Το κόψιμο τινάζει το κλαδί και σας φέρνει πολύ κοντά στη φωλιά.

Ξεραίνεται το πεύκο από την πιτυοκάμπη;

Συνήθως όχι. Η κάμπια τρώει βελόνες και αποδυναμώνει το δέντρο, κυρίως τα νεαρά πεύκα, αλλά ένα υγιές ενήλικο πεύκο βγάζει ξανά βλάστηση. Το μεγαλύτερο πρόβλημα για ένα σπίτι είναι ο κίνδυνος για τους ανθρώπους και τα ζώα, όχι το ίδιο το δέντρο.

Πού το αναφέρω αν δω φωλιές σε δημόσιο χώρο;

Για πεύκα σε πεζοδρόμια, πάρκα, πλατείες και σχολεία ενημερώστε τον δήμο. Για πεύκα σε ακάλυπτο πολυκατοικίας ενημερώστε τη διαχείριση, ώστε η αφαίρεση να γίνει συντονισμένα για όλο τον χώρο.

Επιστημονικός έλεγχος: Αθανάσιος Φωτίου, γεωπόνος, άδεια ΥπΑΑΤ #8191. Ενημερώθηκε: 29 Οκτωβρίου 2026.

Πιτυοκάμπη